Doktor Sam Parnia jest brytyjskim lekarzem i naukowcem. Od wielu lat pracuje na oddziałach intensywnej terapii. W 2008 roku rozpoczął międzynarodowe, wieloośrodkowe badania nazwane AWARE I i AWARE II, prowadzone w 15 ośrodkach. Jego celem było wieloaspektowe zbadanie doświadczeń pacjentów, których udało się przywrócić do życia po zatrzymaniu akcji serca (NDE). W związku z postępem jaki nastąpił w medycynie pojęcie śmieci w ostatnim okresie ewoluowało. Zmiana definicji i podejmowanie skutecznych zabiegów medycznych przywracających życie sprawiło, że zwiększyła się liczba pacjentów, które doświadczyły NDE. Relacje takich osób były podmiotem badań w AWARE I i AWARE II. Wyniki badań zespołu kierowanego przez Parnię pokazują, że śmierć jest procesem rozciągniętym w czasie. Naukowiec wprowadza pojęcie „szarej strefy śmierci”, w której ludzie zachowując świadomość trwają pomiędzy życiem a śmiercią i z której w niektórych przypadkach udaje się im powrócić nawet po kilku godzinach. Zapraszam do przeczytania recenzji książki Granice życia.

Wiedza o śmierci

Jak pisze autor Granic życia są dwie grupy ludzi. Jedni ignorują śmierć i nie interesują się nią, drudzy ją kontemplują i poszukują odpowiedzi na pytania związane z nią, a co za tym idzie szukają sensu ludzkiej egzystencji. Parnia należy do tej drugiej grupy i twierdzi, że:

Wiedza o tym, co dzieje się z nami wraz ze śmiercią, odgrywa w życiu ważną rolę, ponieważ pomaga nam określić priorytety i stanowi podpowiedź jak powinniśmy postępować. Znajomość celu pomaga wytyczyć wiodąca do niego drogę. (str. 386)

Stąd jego zainteresowanie tą tematyką i próba naukowego sprawdzenia hipotez czy można być świadomym podczas umierania, czy świadomość może istnieć poza ciałem, co dzieje się w mózgu podczas zatrzymania krążenia i resuscytacji. Książka Granice życia jest pokłosiem prowadzonych badań i pokazuje tajemniczy i nieznany świat, który otwiera się przed człowiekiem balansującym na granicy życia i śmierci.

Publikację można podzielić na trzy części. W pierwszej Sam Parnia przybliża czytelnikom
dotychczasową wiedzę naukową dotyczącą mózgu i śmierci. Główną i jednocześnie najciekawszą część książki stanowi jej druga część, w której znajdują się opisy i analiza zebranych przez autora relacji osób, które wróciły z „szarej strefy śmierci” i zachowały wspomnienia z niej. Trzecia część to próba podsumowania wyników prowadzonych badań i ich interpretacja z różnych perspektyw.

Zadziwiające informacje

Lektura przytoczonych przez Sama Parnię relacji osób, które zostały przywrócone do życia jest zdumiewająca. Osoby, z którymi rozmawiał lekarz-naukowiec różnią się wiekiem, wykształceniem, wyznaniem, statusem materialnym. Ponadto pochodzeniem i miejscem zamieszkania. Mimo tak wielu różnic przedstawiany przez nich obraz tego, co dzieje się z człowiekiem podczas umierania jest zadziwiająco podobny. W książce znajdziemy szczegółowe omówienia relacji z pobytu w „szarej strefie śmierci” i analizę powtarzających się w nich elementów. Między innymi takich jak doświadczenia poza ciałem, widzenie jasnego światła i wejście do tunelu. Co więcej, dokonanie przeglądu życia oraz poczucie głębokiego spokoju i ulgi.

Szara strefa śmierci

Tematem badań Sam Parnia w Granicach życia uczynił kwestię emocjonalnie trudną dla ludzi. Wiedzę o tym, co dzieje się z człowiekiem po śmierci czerpiemy z różnych źródeł. Często wynika ona z wyznawanego światopoglądu. W książce znajdziemy dowody na to, że NDE są autentycznymi przeżyciami, a umieranie jest świadomym doświadczeniem człowieka. Fakt ten oddaje oryginalny tytuł książki Lucid Dying: The New Science Revolutionizing How We Understand Life and Death. Przytoczone przez Parnię wyniki badania dla wielu osób mogą być zaskakujące. Tworzą przestrzeń do refleksji, być może rewizji dotychczasowych poglądów czy dalszych poszukiwań. W przedstawionych w książce przypadkach doświadczenia wyniesione z pobytu w „szarej strefie śmierci” spowodowały u powracających z niej osób zmiany w spostrzeganiu sensu życia i skłoniły ich do rewizji swojego postępowania.

Emocjonujący temat

Sam Parnia jest dobrym gawędziarzem. Przy użyciu stylu popularnonaukowego przekazuje czytelnikom wiedzę z zakresu medycyny, neurobiologii i innych dziedzin nauki w sposób przystępny i jasny. Terminy naukowe stara się wyjaśniać lub zastępować. Prezentowany przez niego materiał jest wiarygodny i autentyczny. Zebrane relacje są spójne, a ich sposób przedstawienia przekonujący. Czytając je trudno nie odczuwać emocji jakie były udziałem osób po NDE. Jednocześnie lektura także dla nas jest bardzo emocjonująca. Autor nie szuka sensacji, ale dostarczając czytelnikowi wiedzy zachęca do refleksji nad sensem życia i naturą świadomości. Pokazuje śmierć jako proces. Stawia pytania o źródło przeżyć, jakie stały się udziałem osób, które powróciły z „szarej strefy śmierci”. Badania nie miały na celu udowodnienia istnienia życia pozagrobowego, ale pokazanie, że umieranie jest świadomym procesem rozciągniętym w czasie.

Podsumowanie recenzji

Śmierć jest czymś nieuniknionym i każdy z nas jej doświadczy bez względu na swoje przekonania czy wierzenia. Przeczytanie książki pozwala spojrzeć na nią bez lęku. Lektura książki Granice życia na pewno wywoła różne emocje. Wytrąci ze strefy komfortu, pokaże czym jest umieranie i przez pryzmat relacji ludzi, którzy powrócili z „szarej strefy śmierci” zmusi do refleksji nad sensem egzystencji i swoim dotychczasowym życiem. Polecam przeczytanie jej każdemu. Nie tylko osobom, które szukają sensu życia, odpowiedzi na pytanie o cel ludzkiej egzystencji albo zastanawiają się czy śmierć jest kresem świadomości. Zawarta w niej wiedza poszerza horyzonty myślowe i odkrywa dotychczas mało znane obszary nauki.

Elżbieta Molęda