Wydawnictwo Novae Res wydało ostatnio debiutancką powieść Piotra Skipora Ryś. Autor połączył wydarzenia z okresu II wojny światowej z elementami science fiction. Odważnie wprowadził w wojenne realia postać tytułowego Rysia – hybrydy człowieka i rysia.

Tło historyczne

Główny wątek powieści Ryś stanowią wydarzenia jakie mają miejsce w roku 1944 w okolicach Poznania, na terenie obecnego Sierakowskiego Parku Krajobrazowego. Działa tam niewielki oddział partyzancki Armii Krajowej, który ma bardzo oryginalnego członka. Ryś jest wynikiem eksperymentów krzyżowania ludzi i zwierząt jakie prowadzi profesor Tadeusz Waliszewski. Dzięki swoim niezwykłym umiejętnościom i zdolnościom spełnia on w oddziale ważną rolę. Bierze czynny udział w podejmowanych przez partyzantów akcjach. Jednym z zadań oddziału jest odzyskanie zrabowanych przez Niemców z zamku w Gołuchowie starożytnych greckich waz. Ale nietypowy sposób zabijania zwraca uwagę Niemców na dziwnego partyzanta. Niemiecki oficer Hanke postanawia go schwytać.

Ciekawy eksperyment

Wielowątkowa fabuła sprawia, że książka jest intrygująca i wciągająca. Warto dodać, że motyw hybrydy człowieka i zwierzęcia w różnych formach pojawiały się w literaturze dość często. Najczęściej były to istoty łączące ciało człowieka z ciałem zwierzęcia (np. ludzka głowa lub twarz i zwierzęce ciało lub jego fragment). Ryś natomiast łączy w swoim ciele cechy zwierzęcia i człowieka i jest udanym efektem eksperymentu naukowego. Obok wątku niezwykłej istoty i jej funkcjonowania w świecie ludzi w nietypowych, bo wojennych warunkach autor porusza w powieści także inne tematy. Przykładowo patriotyzm, bohaterstwo i zdrada. Podczas lektury rodzi się także refleksja, gdzie jest granica człowieczeństwa. Autor utrzymując się w realiach II wojny światowej w ciekawy sposób połączył realne miejsca z fikcyjnymi wydarzeniami i fantastyczną postacią hybrydy człowieka i przedstawiciela kotowatych. W ten sposób powstała alternatywna rzeczywistość, a w umyśle czytelnika pojawia się pytanie o rzeczywiste możliwości prowadzenia eksperymentów.

Ciekawe i złożone postacie

Powieściowi bohaterowie to członkowie partyzanckiego oddziału, grupa Niemców stacjonujących w Poznaniu oraz Ryś i jego opiekunowie. Autor kreuje ciekawe i złożone postacie o zindywidualizowanych rysach osobowości. Warto wspomnieć, że jest tu wyraźny podział na dobrych Polaków i złych Niemców. Moim zdaniem tragiczną, a na pewno wymykającej się jednoznacznej ocenie, postacią jest w tej historii donoszący na partyzantów tajemniczy „zdrajca”. Jego osoba pokazuje z jakimi dylematami przychodziło mierzyć się ludziom, którzy w okresie wojny z różnych powodów donosili Niemcom. Autor ograniczany jedynie swoją wyobraźnią, dość interesująco moim zdaniem, wykreował postać Rysia łącząc cechy ludzkie i charakterystyczne dla rysi. Obserwujemy proces rozwoju tej istoty, stosunek do niej opiekunów i wpływ wojny na kierunek jej „szkolenia” na doskonałego zabójcę. Możemy obserwować relacje jakie powstają między Rysiem a innymi osobami i emocje jakie towarzyszą mu podczas udziału w różnych wydarzeniach.

Sceny pełne napięcia

Mimo, że powieść ma charakter wielowątkowy to są one spójne. Ważne, że całość jest logiczna i dobrze przemyślana konstrukcyjnie. Autor posługuje się plastycznym i obrazowym językiem. Odpowiednio tworzy atmosferę poszczególnych scen stopniując napięcie. Język dialogów jest naturalny i wiarygodny. Powieść Ryś jest fikcją literacką ubarwioną nierealną postacią Rysia, jednak autor dba o zachowanie realiów historycznych. Sceny walk, napadów, pościgów, zasadzek są realistycznie i wiarygodnie przedstawione. Opisy scen śmierci zadawanej przez Rysia są brutalne i dość makabryczne. Akcja w powieści jest płynna, wzbogacona o liczne jej zwroty i dramatyczne wydarzenia. Skipor przeplata sceny pełne napięcia spokojniejszymi. Ciekawym zabiegiem jest wprowadzenie do fabuły bieżących wydarzeń listów jakie profesor pisze do swojej zmarłej żony. Treść listów pozwala nakreślić tło wcześniejszych wydarzeń związanych z badaniami profesora, narodzinami Rysia i wczesnym jego rozwojem. Pokazuje także relacje między jego opiekunami i dylematy przed jakimi stawał profesor realizując zalecenia swoich mocodawców.

Książka, która wciąga

Duże wrażenie wywiera zamieszczona w powieści czarno-biała grafika autorstwa Moniki Ponieważ ilustrująca niektóre sceny. Wzbogaca opisy słowne i pogłębia mroczny klimat, a naszym wyobrażeniom nadaje realne kształty.

Osobiście tematyka powieści zdecydowanie przypadła mi do gustu, wciągnęły mnie przygody z udziałem partyzantów i Rysia. Postać Rysia początkowo budziła mój niepokój i nieufność, ale z czasem, kiedy ujawniała coraz więcej ludzkich cech i zachowań zyskała moją sympatię. Lektura powieści wzbudziła we mnie refleksję nad możliwościami badań, które prowadził profesor Waliszewski i ich etycznymi aspektami. Ogólnie powieść czytało mi się szybko i z przyjemnością. Zakończenie wskazuje, że jeszcze o Rysiu usłyszymy.

Podsumowanie recenzji

Ryś jest ciekawą propozycją dla osób sięgających po powieści przygodowe dotyczące okresu II wojny światowej, ale lubiących także pierwiastek irracjonalności w lekturze, bowiem znana wojenna tematyka wzbogacona została o wątek rodem z fantastyki naukowej. Płynność akcji, wciągająca fabuła i niejednoznaczne postacie zapewnią emocjonująca lekturę. Być może, jak pisze autor, zachęcą także do odwiedzin w Sierakowskim Parku Krajobrazowym, który jest pierwowzorem miejsca przebywania partyzantów.

Myszka